YANGTZE NEHRİ

Yangtze veya Yangzi Jiang, Asya'nın en uzun, dünyanın Nil ve Amazon'dan sonra üçüncü en uzun nehridir. Uzunluğu 6300 km olup Çin'in batısından Doğu Çin Denizi'ne akar. Çince'de anlamı uzun nehirdir. Dünyada sadece bir ülkeyi sulayan en büyük nehirdir.

Yangtze Nehri’nin yukarı kesimi yüksek dağlar ve derin vadilerden geçen zengin su kaynaklarına sahiptir. Yangtze Nehri ayrıca Çin’in doğu bölgesini batı bölgesine bağlayan su taşımacılığının atardamarıdır; doğal ve üstün nehir yataklarıyla “Altın Su Yolu” olarak adlandırılır. Yangtze Nehri’nin orta ve aşağı kesimleri sıcak ve nemli iklimi, bol miktardaki yağış ve mümbit topraklarıyla Çin’in gelişmiş sanayi ve tarım bölgelerindendir.
Çin'in doğusunda yer alan Yangtze Nehri deltası, Shanghai kenti ile Jiangsu ve Zhejiang eyaletlerini kapsıyor. Coğrafi konumundan kaynaklanan avantajları ve zengin kaynakları sayesinde güçlü bir ekonomiye sahip olan bu bölgenin gayri safi yurtiçi hasılası, tüm ülkeninkinin yüzde 22'sine denk geliyor. Çin'de reform ve dışa açılma siyasetinin uygulanmaya başlamasından bu yana geçen 30 yıl içinde Yangtze Nehri deltası, diğer bölgelerin gelişmesine ve ülkenin ekonomik ve toplumsal yapılanmasına büyük katkılar sağladı.

NİL NEHRİ

Nil nehri Etiyopya'nın yüksek yerlerinden kaynağını alan Mavi Nil, Hartum (

 Sudan)'da Beyaz Nil ile birleşerek 

Mısır'ın doğusunu kuzey-güney yönünde katederek 

Akdeniz'e dökülür. Nehrin uzunluğu 6670 kmdir. Nil nehri Mısır içinde çok uzun bir mesafe kat etmesine rağmen hemen hiç bir kol almaz. Nil'in Mısır'ı geçtiği 1500 km uzunluğunda ve ortalama 10 km genişliğinde saha boyunca tarım yapılır. Asvan barajı yapıldıktan sonra Nil'in Mısır'da yaptığı taşkınlar durdurulmuştur. Kuzeydoğu Afrika’da büyük bir nehir. 6640 kilometrelik uzunluğu ile dünyânın en uzun, 3.200.000 km2 su alma alanı ile dünyânın üçüncü büyük nehridir. Nil’in su alma havzasında bir grup göl bulunur. Bunlardan biri olan Victoria, dünyânın ikinci büyük gölüdür. Nil, başlangıçta Beyaz Nil (esas kol) ve Mavi Nil olarak iki ana kol hâlinde doğar ve bu kollar Hartum’da birleşir.

Nil, 

dünyanın en uzun nehri. 4.187 mil (6,695 km.) uzunluğundadır. 

Afrika Kıtası'nın üçte birini kaplar. Güneyden kuzeye doğru akar ve üç ana kolu vardır: Beyaz Nil, Mavi Nil ve Atbera. Nehrin en uzaktaki kaynağı 

Burundi'deki Doğu Afrika Göller Bölgesi'ndeki Kagera Nehri olarak doğar ve 

Tanzanya, 

Ruanda ve 

Uganda sınırlarını oluşturarak Victoria gölüne katılır. Asıl Nil Nehri bu gölden Victoria Nili olarak çıkar. Kyoga ve Albert Göllerinden geçtikten sonra Albert Nili olarak yoluna devam eder. Nimule'de 

Sudan'a giren nehrin ana kolu, Melekal yakınında Bahrü'l Gazal ve Sobat Nehirleriyle birleştikleri yere kadar Bahrü'l Cebel, Mavi Nil Nehri ile birleştiği yere kadar da Beyaz Nil Nehri olarak anılır. Mavi Nil 

Etiyopya'nın orta kesiminde doğar ve Beyaz Nil'e Hartum yakınlarında doğu kıyısından katılır. Asıl Nil son büyük kolu olan Atbera nehrini Hartum'un kuzaydoğusunda ve doğu kıyısından alır. Daha sonra kuzeybatıya doğru geniş bir S çizer. Bu arada üç çağlayanı aşarak Nasır Gölüne katılır. Bu gölü oluşturan Assuan Barajı'nın aşağısında 

Mısır içlerinde kuzeye doğru akar ve 

Kahire Yakınlarında Nil deltası ile son bulur.
Mısır'da Nil Nehri'nin sulama amacıyla kullanılması çok eski bir geçmişe dayanır. 19. yüzyılda baraj ve kanalların yapımı ile daha geniş bir alanda ve sürekli sulama olanağı sağlanmıştır. Nil Nehri üzerinde bulunan Assuan Barajı hem sulama, hem de elektrik üretiminde Mısır için hayati bir önem taşımaktadır. Nil Nehri tarih boyunca ve günümüzde taşımacılıkta da yoğun olarak kullanılmaktadır.

Nehir denize dökülmeden önce büyük bir delta oluşturur. Güneyde 

Kahire'den başlayan deltanın denize olan mesafesi 160 km. Bu noktadan deltanın Akdeniz kıyısında Batı ve doğu uçlarında yer alan Port Said ve 

İskenderiye’ye olan mesafesi ise 250 km'dir. Deltada sayısız kanallar kollar ve göller vardır. Ancak ırmak iki ana koldan denize dökülür.

AMAZON NEHRİ

Güney Amerika’da And Dağlarından doğup, Atlas Okyanusuna dökülen 6275 km uzunluğunda büyük bir nehir. Havzası 5.318.100 kilometrekaredir. Havzasının genişliği ve suyunun çokluğu bakımından dünya nehirlerinin birincisi, uzunluğu bakımından ise ikincisidir.


Güney Amerika'da yer alan Amazon Nehri, Nil Nehri ile birlikte dünyanın en uzun nehirlerinden biridir. Büyük Okyanusa 160 km mesafede, 

Peru'daki And Dağlarının doruklarından doğarak doğuya doğru bir seyir izleyip Atlas Okyanusuna dökülür. 6,400 km uzunluğundaki Amazon'un taşıdığı su miktarı Mississippi, Nil, ve Yangtze Nehirlerinin taşıdıkları suların toplamından fazladır (tüm dünya nehirlerinin taşıdığı suyun yaklaşık % 20-25 ini taşıdığı sanılmaktadır). Amazon Nehri, yaklaşık yıllık ortalaması 180.000 m³/sn olan debisiyle ve suladığı alanın (Amazon Havzası) büyüklüğü itibarıyla da birinci sıradadır. Denize döküldüğü

 Atlas Okyanusu kıyılarında genişliği yaklaşık 240'dir. Amazon'un ağzı 1500 yılında Vicente Pinzon tarafından keşfedilmiş, nehrin kaynaklarıysa ancak 1941'de Bertrand Flornoy'un yönettigi ekip tarafından bulunmuştur.

Nehrin büyük bir kısmı Brezilya sınırları içinde akarak, kollarıyla birlikte ülke arazisinin yarısını sular. Havzasında yer alan dünyanın en büyük ovasına ismini verir. Nehir kendisine karışan kollarıyla dünyanın en büyük akarsu şebekesi meydana getirir.


Amazon Nehri, batıdan doğuya ekvator çizgisine yakın bir mecra takib eder. Nehrin iki kıyısının arasındaki uzaklık 10 kilometreye ulaşır. Deltasında denize döküldüğü yer, karşıdan karşıya iki motorlu bir uçakla bir saat on beş dakika sürer. Denize akıttığı su mikdarı saniyede 216.332 metreküp olup, dünyadaki bütün nehirlerin akıttığı su miktarından daha fazladır. Nehrin saniyedeki akış hızı, 

Mississippi Nehrinin akış hızının 12 katıdır.

Amazon’un kaynakları pekçok ve dağınıktır. Genelde, kabul edilen kaynak, nehir ağzından 6240 km uzaklıkta Peru’daki And Dağlarıdır. Buradaki buzlu dağlardan gelen Apurimac ve Maranun nehirleri Amazon Nehrine karışırlar. Asıl Amazon Nehrine Brezilyalılar “Rio Amazonas” derler. Manaus’ta Rio Negro ile birleştiği yerden üst tarafa akan yere “Rio Solimeos” adı verilir. Amazon’un kollarından başlıcaları kendi başlarına birer nehir gibidirler. Bazıların uzunlukları şöyledir:

Sağ kolları: Xingu 2900 km, Tapajos 2900 km, Madeira 3380 km, Purus 3220 km, Jurua 2400 kilometredir.

Sol kollar: Japura 2400 km ve Negro 2250 kilometredir.

Amazon ilk bakışta bir nehir değil, daha çok üzerinde büyük tonajlı gemilerin seyrettiği deniz-nehir veya denizin kocaman bir uzantısı görünümünü verir. Denizle birleştiği kısımda irili ufaklı adaların meydana getirdiği 240 kilometrekare genişliğindeki halici ile karaya girmiş Atlas Okyanusu’nun bir körfezi gibi kabul edilir.

Amazon’un kendisi ve Perus, Jurua ve Madeira gibi büyük kolları boyunca nehir taşımacılığı çok fazladır. Su seviyesinin en yüksek olduğu Nisan-Ağustos devresinde taşımacılık daha da önemlidir.

Amazon’un ve kollarının aşağı kısımlarında taşımacılığın en iyi zamanını okyanus gel-gitleri (med-cezir) belirler. Gel hareketleri ile yukarı doğru taşımacılık, git hareketleri ile aşağı doğru taşımacılık kolaylaşır.

Bütün sene boyunca ulaşıma açık olan Amazon,

Atlas Okyanusu’ndan 1600 km içerde olan Manaus’a kadar büyük şileplere geçit verir.

MİSSİSSİPİ NEHRİ

Mississippi Nehri, Kuzey Amerika'nın en uzun akarsuyudur. Çok büyük bir kısmı ABD (%98.5) ve birazı da Kanada sınırları içinde akar. Kolları olan Missouri ve Jefferson nehriyle birlikte toplam uzunluğu 6.275 km'yi bulur ve bu haliyle Nil, Amazon ve Yangtze nehirlerinden sonra dünyanın en büyük 4. nehridir.

Adı, kızılderili dilinde "büyük ırmak" demektir. Amerika Birleşik Devletlerinin en uzun nehri. Kollarının uzunluğu ve suladığı alan itibariyle dünyanın en büyük nehir sistemidir. Nehrin ismi Ojibya yerlileri tarafından konmuştur. ’Missi’ ve ’Sippi’ kelimeleri, bu kabilenin dilinde, ’Büyük Nehir’ anlamına gelir. Taştığı zaman milyonlarca dekar araziyi kaplaması sebebiyle bazı yerlilerce de ’Suların Babası’ olarak adlandırılan Mississippi, Minnesota eyaletinin kuzeyindeki Hasca Gölünden doğar. Ancak, Missuri’yi meydana getiren üç ayrı ırmağın birleştiği Montana, nehrin asıl kaynağı olarak kabul edilir. Nil Nehrinden biraz kısa olan Mississippi yaklaşık 3.220.000 km2lik bir alanı sular. Nehrin 250 civarında kolu vardır. Bu kolların 45’inde ulaşım yapılmaktadır. Nehrin en önemli kolları Missouri, Ohio, Arkansas, Red River ve Des Moines’tir. Nehrin uzunluğu ile ilgili olarak değişik rakamlar verilmiştir. Bunlardan Mississippi Nehri Komisyonunun bildirdiği rakkam 6415 km’dir. Kaynağından denize döküldüğü yer arası 3779 km’dir. Mississippi Nehrinin ülke ulaşımında ve ziraatta ve diğer alanlarda sağladığı sayısız faydalı yönünün yanında, bir de zararlı tarafı bulunmaktadır. Her yıl 400 milyon ton verimli toprağı Meksika Körfezi ağzındaki deltaya yığar. Mississippi birkaç defa taşmıştır. 1929 ve 1937 yılında meydana gelen taşkınlarda büyük hasar meydana gelmiştir. Taşkınları önlemek için nehir üzerinde barajlar, pompalama istasyonları ve tali kanallar yapılmıştır. Mississippi Nehri dünyanın en işlek ticari su yollarındandır. Nehirde petrol, petrol ürünleri, demir, çelik, kömür, kum ve çakıl başlıca taşınan yüklerdir.

Pramitleri Kim İnşa Etti

Bermuda Şeytan Üçgeni

Kayıp Şehir Atlantis

Vezüv Yanardağı

Everest

MEKSİKA KÖRFEZİ

Meksika Körfezi, Atlas Okyanusu'nun batısında, Amerika Birleşik Devletleri'nin Florida eyaletinden başlayıp Meksika'nin Yucatán eyaletinde son bulan bir körfez. Yüzölçümü 1,6 milyon km²'dir. Körfezin doğu, kuzey ve kuzeybatı kıyılarında Amerika Birleşik Devletleri bulunur. Güneybatı ve güney kıyılarında ise Meksika vardır. Meksika Körfezi, Atlantik Okyanusu'na Amerika ve Küba arasındaki Florida boğazlarıyla; Karayip Denizi'ne de Meksika ve Küba arasındaki Yucatan Kanalıyla bağlanır. Amerika Birleşik Devletleri'nin Florida, Alabama, Mississippi, Louisiana ve Teksaseyaletlerinin körfeze kıyısı vardır. Meksika'nın ise Tamaulipas, Veracruz, Tabasco, Campeche, Yucatán eyaletlerinin kıyıları vardır.

Meksika Körfezi ölüyor

1500 metre derinlikteki yarıklardan denize akan petrol miktarının önceki tahminlerin üzerinde olduğu saptandı. 

Deutsche Welle Türkçe'nin bu konuda yaptığı haber şöyle:

Küçük bir sandalla denize açılan Billy Nungesser, parmağını Louisiana sahillerine vuran pas kahverengi katı petrol tabakasına batırdıktan sonra ‘denizdeki petrolle temas eden deniz kaplumbağası, kurbağa ve her türlü canlının sonu gelmiş demektir', diyor.

Kıyıdaki petrole bulanmış bataklığın bulunduğu Plaquemine'nin sakinlerinden olan Nungesser devleti yardıma çağırıyor ve bataklığı temizleyebilmeleri için Washington'dan izin vermesini istiyor.

Nungesser, daha fazla petrolün bataklık bölgesine sızmasını önlemek amacıyla sahilin yakınlarına kum seti çekmeyi planlıyor. Amma Washington’daki resmi makamlardan halâ izin alamamış.

Amerikan Çevreyi Koruma Dairesi; BP şirketinin, deniz suyuna karışan petrolü çözüştürmede kullandığı kimyevi maddeyi yasakladı. Petrol tabakasıyla mücadelede milyonlarca litre çözüştürücü kullanılmıştı. Resmi makamlar bundan böyle sadece zehirsiz maddelerin kullanılmasına izin veriyor.

Uzmanlar günlerdir, denize dökülen kimyevi maddenin insan ve hayvan sağlığı açısından son derece tehlikeli olabileceği uyarısında bulunuyorlar.

Petrol temizleme çalışmalarına katılan balıkçıların hastalandığı bildiriliyor. Garry Burris bir sabah kalktıktan sonra yüksek miktarda balgam çıkardığını ve kendini esrar içmiş gibi hissettiğini anlatıyor. Burris, halsizlikten ve bedeninin karıncalanmasından şikayet ediyor.

Biyolog Riki Ott, bu rahatsızlığa BP tarafından kullanılan kimyevi madeninin yol açmış olabileceğini ve bu maddenin son derece tehlikeli sonuçlar doğurabildiğini belirtiyor. Ott, Exxon Valdez faciasından sonra da suda yaşayan memeli hayvanlarda kimyevi maddeler yüzünden deformasyon tespit ettiklerini anlatıyor.

Balıkçı Garry Burris hekime görünmüş. Doktoru, hayatında hiç sigara içmemiş olan Burris’e, böyle akciğerlere sadece, günde üç paket sigara içenlerde rastlanabileceğini anlatmış.

Meksika Körfezi’ndeki turistik işletmeler de petrol kirliliği yüzünden adeta kâbus görüyor. Henüz hiçbir kumsal deniz banyosuna kapatılmamış olsa bile, rezervasyonlar hızla düşüyor, rezervasyon iptalleri artıyor.

Florida’nın Navarre Beach bölgesinde apart motel işleten Ira-Mae-Bruce yaz sezonundan ümidini tamamen kesmiş. Florida’nın diğer bölgelerinde iptaller yüzde 50'nin de üzerinde.

Bölge halkı, BP’nin petrol sızıntısını önlemesi için dua ediyor. Ama denizin dibindeki patlak borunun robot kameralarla alınan görüntüleri bunun kolay olmayacağını kanıtı. BP çatlaktan günde 700 bin litre petrol pompaladıklarını duyurmuştu. Pazar günü, yüksek miktarda balçık pompalanıp ağzı da betonla örtülerek çatlağın kapatılmasına çalışılacak. Bu yöntemin başarı şansı hakkında kimse tahminde bulunmak istemiyor.

KUZEY BUZ DENİZİ

Kuzey Buz Denizi ya da Kuzey Buz Okyanusu ya da Arktik Okyanusu; Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika'nın kuzeylerinde yer alan, Kuzey Kutbu'nu kapsayan, buzlarla kaplı bir okyanustur. Uluslararası Hidrografi Örgütü (IHO) tarafından okyanus olarak kabul edilmektedir (Arctic Ocean). Yüzölçümü 14.090.000 km² olan devasa bir alandır. Diğer okyanuslara göre sığ olup, en derin noktası 5.449 m, ortalama derinlik 1.038 m'dir. Rusya, 

ABD, 

Kanada,

Grönland, 

Norveç ile kıyıları vardır.
Kuzey Buz Denizi 

Kuzey Kutbu ve Kutup dönencesi arasında, birkaç denizden meydana gelmiş, bir büyük denizdir. İçinde bulunan denizler, özellikle 

Beyaz Deniz, 

Barent Denizi,

Kara Denizi, 

Beaufort Denizi,

Grönland Denizi ve 

Bering Denizidir. Avrupa, Asya, Amerika’nın kuzey kıyıları ile sınırlanmıştır. Büyüklüğü takriben 12.257.000 km2dir. En derin yeri (

 Lena Çukuru) 5502 m’dir. Büyüklüğünün mühim bir kısmını buzullar kaplar. Şubat ayında buzların yoğunluğu artar, haziran ayında buzlar erimeye yüz tutar. Yaklaşık 4/10’u buzullardan kurtulur. İkinci Dünya Savaşında Amerika’dan Rusya’ya malzeme taşıyan konvoyların bu denizden geçmeleri bölgenin stratejik önemini ortaya koymuştu.